انتشار مقاله مقدمه ای بر مناسبات فقه و حکومت
42 بازدید
تاریخ ارائه : 1/6/2013 1:36:00 PM
موضوع: فقه و اصول

انتشار مقاله

مقدمه ای  بر مناسبات فقه و حکومت

عباسعلی مشکانی

مجله کاوشی نو در فقه اسلامی، شماره67، ص53-78.

 چکیده:

 فقه شیعه، فقه اداره نظام معاش و معاد آدمی و عجین با حکومت است. اگر حکومت نباشد، بخش معظمی – و شاید بتوان ادعا کرد هیچ یک- از قوانین و مقررات شرعی، عرصه تحقق نمی‏یابند. تمامی مقررات و قوانین اسلام، بر اساس دولت و حکومت و تشکیلات، بنا نهاده شده‏اند. اسلام، هم دین است و هم دولت، هم عقیده است و هم نظام. این مهم را می‏شود از روح حاکم بر اسلام و تک‏تک ابواب و مسائل فقهی فهمید. نماز جمعه و جماعات، جمع‏آوری و مصرف زکوات، حج، مبارزه با باغیان و دفع تهاجم دشمن و پاسداری از ارزش‏ها، نکاح و طلاق، قضاء، اجرای حدود و تعزیرات و صد‏ها و هزاران مسئله دیگرِ مرتبط با حیات بشری، گاه بتمامه و گاه برخی از زوایا و مسائل آنها در قالب تشکیلات و نظام و در چهارچوب حکومت و اوامر و نواهی حکومتی معنی می‏دهند و مفهوم می‏یابند، وگرنه از هم می‏گسلند و به سان دانه‏های تسبیحِ رشته از هم گسسته، از هم می‏پاشند و فایدتی بر آنها مترتب نمی‏شود و کمکی به اهداف والا و مقدس شارع، که مصلحت جمع را در نظر گرفته و قانونی نهاده، نمی‏رساند. نویسنده در این مقاله به طور مبسوط به این مسئله مهم و حیاتی پرداخته و مناسبات فقه و حکومت را مورد بحث و بررسی قرار داده است. حاصل اینکه موضوعات و مسائل فقهی در مقایسه با فقه از چند حالت خارج نیستند: اموری که تنها، وظیفه حکومت‏ است؛ اموری که بخشی از آن وظیفه حکومت‏ است؛ اموری که نیازمند حمایت و پشتیبانی حکومت است؛ اموری که متولی خاصی ندارند و طبعاً از باب حسبه بر عهده سازمان‏هایی است که وابسته به حکومتند.

واژگان کلیدی: فقه، حکومت، فقه حکومتی.